Lỗi chạy bước trong bóng rổ: cách đếm 2 bước, chân trụ và gather

Lỗi chạy bước (traveling) xảy ra khi cầu thủ đang giữ bóng nhưng di chuyển chân không đúng luật. Khi xem một pha bóng, cách dễ nhất là xác định đúng thứ tự: cầu thủ kiểm soát bóng lúc nào → bước 1 → bước 2 → bóng rời tay lúc nào .

Có 4 điều nên nhớ:

·        Nếu cầu thủ vẫn đang dribble đúng luật thì chưa cần đếm 2 bước.

·        Sau khi cầu thủ đang chạy đã kiểm soát bóng, họ có thể dùng tối đa 2 bước để dừng, chuyền hoặc ném.

·        Nếu đang có chân trụ và muốn bắt đầu dribble, bóng phải rời tay trước khi chân trụ rời sân .

·        Nếu chuyền hoặc ném, cầu thủ có thể nhấc chân trụ lên, nhưng bóng phải rời tay trước khi chân đó chạm sân trở lại .

Cập nhật ngày 26/8/2026: FIBA Official Basketball Rules 2024 vẫn là bộ luật FIBA đang được áp dụng. Bộ luật FIBA 2026 đã được công bố nhưng đến ngày 1/10/2026 mới bắt đầu có hiệu lực.

Bắt đầu tính bước từ đâu?

Khi cầu thủ đang di chuyển, lần chân chạm sân đầu tiên sau khi họ đã kiểm soát bóng được tính là bước 1 . Lần chân chạm sân tiếp theo là bước 2.

Ví dụ:

Chân trái đang ở sân → kiểm soát bóng → chân phải chạm sân → chân trái chạm sân → ném.

Trong tình huống này:

·        Lần chân trái đầu tiên có thể xảy ra trước lúc cầu thủ kiểm soát bóng.

·        Chân phải là bước 1.

·        Chân trái tiếp theo là bước 2.

Vì vậy, chỉ nhìn thấy cầu thủ đi theo nhịp trái → phải → trái chưa thể nói ngay là họ đã đi 3 bước. Phải xem họ thực sự kiểm soát bóng từ thời điểm nào.

Chân trụ được tính thế nào?

Nếu cầu thủ bắt bóng khi cả hai chân đang đặt trên sân, sau đó nhấc một chân lên thì chân còn lại sẽ trở thành chân trụ .

Ví dụ đúng luật:

Bóng rời tay để bắt đầu dribble → sau đó chân trụ mới rời sân.

Ví dụ bị traveling:

Chân trụ đã rời sân → bóng vẫn còn trong tay → sau đó mới thả bóng để dribble.

Nhận bóng khi đang chạy rồi dribble thế nào cho đúng?

Nếu cầu thủ nhận bóng khi đang chạy và chưa dribble , theo FIBA, họ phải thả bóng để bắt đầu dribble trước bước thứ hai .

Ví dụ đúng:

Nhận bóng → chân phải là bước 1 → thả bóng xuống để dribble → tiếp tục chạy.

Còn nếu:

Nhận bóng → bước 1 → bước 2 → vẫn giữ bóng → sau đó mới bắt đầu dribble

thì đã quá muộn để bắt đầu dribble.

Trường hợp này không giống với việc cầu thủ đã dribble từ trước rồi mới thu bóng. Nếu đang dribble rồi thu bóng khi di chuyển, cầu thủ có thể dùng 2 bước tiếp theo để dừng, chuyền hoặc ném.

Khi nào được xem là đã kết thúc dribble?

Theo luật FIBA, dribble kết thúc khi xảy ra một trong những trường hợp chính sau:

·        Cầu thủ chạm bóng bằng cả hai tay cùng lúc.

·        Bóng dừng lại trong một tay hoặc hai tay của cầu thủ.

Từ lúc này, việc đếm bước mới trở nên quan trọng.

Một tay chạm vào bóng chưa có nghĩa là dribble đã kết thúc. Khi dẫn bóng bình thường, tay vẫn phải tiếp xúc với bóng. Điều cần nhìn là bóng có thực sự dừng trong tay hay cầu thủ đã dùng cả hai tay để giữ bóng hay chưa.

Nếu cầu thủ vẫn đang dribble đúng luật và bóng chưa bị giữ lại, họ không bị giới hạn theo kiểu “chỉ được chạy 2 bước”.

Gather và “bước 0” thực ra là gì?

Gather là từ NBA dùng để nói về thời điểm cầu thủ đã kiểm soát được bóng.

Với một cầu thủ đang dribble, gather có thể xảy ra khi:

·        Hai tay cùng đặt lên bóng.

·        Bóng dừng lại trong tay.

·        Cầu thủ đưa một tay xuống dưới bóng và làm bóng dừng lại.

·        Cầu thủ đã kiểm soát bóng đủ để giữ, đổi tay, chuyền hoặc ném.

NBA ghi rõ các trường hợp này trong Rule 4.

Sau gather, nếu cầu thủ đang di chuyển, họ có thể dùng tối đa 2 bước để dừng, chuyền hoặc ném.

FIBA không gọi thời điểm này là gather trong Điều 25. Cách viết của FIBA là thời điểm cầu thủ gaining control of the ball , tức là bắt đầu kiểm soát bóng.

Còn “ bước 0 ” là cách mọi người thường dùng để giải thích lần chân chạm sân xảy ra quanh lúc cầu thủ vừa thu bóng. Nó không có nghĩa là cầu thủ được đi 3 bước.

Nếu không muốn bị rối bởi cách gọi 0–1–2, chỉ cần hỏi một câu:

Sau khi cầu thủ đã kiểm soát bóng, lần chân chạm sân đầu tiên là lần nào?

Lần đó chính là bước 1.

Jump stop nào được chọn chân trụ?

Jump stop có nhiều kiểu và không phải kiểu nào cũng cho phép chọn một trong hai chân làm chân trụ.

Ở trường hợp một chân là bước 1 → hai chân cùng đáp ở bước 2 , nếu sau đó cầu thủ nhấc một hoặc cả hai chân lên thì bóng phải rời tay trước khi chân chạm sân trở lại.

Euro step có bị tính là traveling không?

Euro step vẫn dùng quy tắc 2 bước bình thường. Không có luật riêng cho động tác này.

Ví dụ:

Thu bóng → bước 1 sang phải → bước 2 sang trái → bật lên ném.

Nếu cầu thủ thu bóng đúng lúc và chỉ dùng 2 bước thì động tác này hợp lệ.

Bước dài hay ngắn không phải vấn đề chính. Một bước rất dài vẫn có thể đúng luật. Điều quan trọng là sau khi đã kiểm soát bóng, cầu thủ đã dùng bao nhiêu bước.

Nếu cầu thủ:

Thu bóng → bước 1 → bước 2 → đặt thêm một chân xuống khi vẫn còn giữ bóng

thì lần đặt chân thêm đó có thể tạo thành traveling.

Step-back nhìn như đi 3 bước thì sao?

Step-back là một trong những tình huống dễ nhìn nhầm nhất.

Ví dụ trên video bạn thấy:

trái → phải → trái → ném.

Nếu lần chân trái đầu tiên chạm sân khi cầu thủ chưa gather hoặc chưa kiểm soát bóng hoàn toàn , thì:

·        Chân phải có thể mới là bước 1.

·        Chân trái tiếp theo là bước 2.

Như vậy động tác vẫn có thể đúng luật.

Nhưng nếu cầu thủ đã gather xong trước lần chân trái đầu tiên thì:

·        Chân trái = bước 1.

·        Chân phải = bước 2.

·        Chân trái tiếp theo = thêm một lần chạm sân.

Nếu đến lần chạm sân cuối đó mà bóng vẫn còn trong tay, tình huống có thể là traveling.

NBA cũng có video chính thức giải thích traveling và thời điểm gather.

Spin move có được bỏ qua việc đếm bước không?

Không. Spin move vẫn phải theo luật traveling như những động tác khác.

Nếu cầu thủ vẫn đang dribble đúng luật thì chưa cần áp dụng giới hạn 2 bước. Chỉ sau khi dribble kết thúc hoặc cầu thủ đã kiểm soát bóng mới bắt đầu xác định bước 1 và bước 2.

Ví dụ:

Thu bóng → chân phải là bước 1 → chân trái là bước 2 → chân phải lại đặt xuống khi bóng vẫn còn trong tay.

Lần chân phải cuối cùng có thể khiến cầu thủ bị thổi traveling.

Hop travel: thu bóng rồi nhảy lại cùng một chân

Sau khi đã kết thúc dribble hoặc kiểm soát bóng, cầu thủ không thể cứ tiếp tục chạm sân bằng cùng một chân theo cách vượt quá giới hạn của Điều 25.

Ví dụ:

Thu bóng → trái → trái.

Đây có thể là traveling ngay khi chân trái chạm sân lần thứ hai. Không cần đợi cầu thủ đặt thêm chân phải xuống mới thổi lỗi.

Chân trụ bị kéo hoặc trượt nhưng chưa nhấc lên thì sao?

Chân trụ không nhất thiết phải nhấc hẳn khỏi mặt sân mới bị traveling.

Nếu cầu thủ kéo hoặc trượt chân trụ sang một vị trí khác trong khi vẫn đang giữ bóng, tình huống đó có thể bị thổi lỗi. Dù một phần giày vẫn chạm sàn cũng không có nghĩa là chắc chắn hợp lệ.

Thứ cần nhìn là vị trí của chân trụ có thay đổi hay không , chứ không chỉ nhìn xem giày còn chạm sân hay đã nhấc lên.

Pump fake và up-and-under có dễ bị traveling không?

Giả sử chân trái đang là chân trụ. Cầu thủ có thể giữ chân trái ở đó rồi bước chân phải sang một vị trí khác.

Họ cũng có thể nhấc chân trụ lên để chuyền hoặc ném. Chỉ cần bóng rời tay trước khi chân trụ chạm sân trở lại.

Ví dụ có thể hợp lệ:

Nhấc chân trụ → bật lên → ném bóng → tiếp đất.

Còn trường hợp này là traveling:

Nhấc chân trụ → đổi ý không ném → tiếp đất trong khi vẫn giữ bóng.

Ngã xuống sân hoặc đứng dậy khi đang giữ bóng có bị traveling không?

Những trường hợp này được nêu trong Điều 25 của FIBA.

Nếu một cầu thủ đang nằm trên sân bắt đầu dribble đúng luật rồi đứng lên trong lúc vẫn tiếp tục dribble, tình huống đó có thể hợp lệ. Điểm khác nằm ở chỗ cầu thủ không ôm bóng rồi đứng dậy.

Tự ném bóng vào bảng rồi bắt lại có được không?

Theo FIBA, cầu thủ cố ý ném bóng vào bảng rồi bắt lại không được tính là một lần dribble .

Nếu trước đó cầu thủ chưa dribble, sau khi ném bóng vào bảng và bắt lại, họ có thể tiếp tục chuyền, ném hoặc bắt đầu dribble nếu không có lỗi nào khác.

Nếu trước đó cầu thủ đã kết thúc dribble rồi mới ném bóng vào bảng và bắt lại, cần xem tiếp quy định về quyền dribble trong Điều 24 và phần giải thích chính thức của FIBA.

Fumble có cho cầu thủ thêm bước không?

Fumble là lúc cầu thủ vô tình để mất quyền kiểm soát bóng rồi lấy lại bóng.

Trong khoảng thời gian bóng thực sự tuột khỏi sự kiểm soát của cầu thủ, không thể coi như họ vẫn đang liên tục giữ bóng để đếm bước.

Tuy nhiên, cầu thủ cũng không thể cố ý thả bóng để tự tạo thêm bước. Bóng vô tình tuột khỏi tay cũng không có nghĩa quyền dribble tự động được làm lại từ đầu.

Traveling, double dribble và carrying khác nhau thế nào?

FIBA quy định dribble kết thúc khi hai tay cùng chạm bóng hoặc bóng dừng trong một hoặc hai tay. Cầu thủ cũng không được đưa tay xuống dưới bóng để mang bóng từ chỗ này sang chỗ khác hoặc làm bóng dừng lại rồi tiếp tục dribble.

Không có quy định kiểu “giữ bóng quá 0,5 giây” hay “quá 1 giây” thì sẽ bị carrying. Vì vậy không thể chỉ nhìn thời gian bóng nằm trong tay để kết luận.

12 tình huống thường gặp: có traveling hay không?

Xem video thì nên nhìn những frame nào?

Nếu muốn kiểm tra một pha bóng quay chậm, có thể tìm 4 thời điểm sau:

1.     Lúc cầu thủ kiểm soát bóng: bóng đã dừng trong tay hoặc cầu thủ đã thực sự giữ được bóng.

2.     Bước 1: lần chân chạm sân đầu tiên được tính sau thời điểm đó.

3.     Bước 2: lần chân chạm sân tiếp theo.

4.     Lúc bóng rời tay: xem bóng đã được chuyền, ném hoặc thả ra trước khi có thêm lần chạm sân hay chưa.

Nếu video khó nhìn, có thể xem lại ba lần. Lần đầu chỉ nhìn bóng và tay. Lần hai chỉ nhìn chân. Lần ba so thời điểm bóng rời tay với lúc chân rời hoặc chạm sân.

Nếu góc quay che mất đúng lúc cầu thủ thu bóng hoặc không nhìn rõ chân có chạm sân hay không thì không nên chỉ dựa vào số lần nhìn thấy bàn chân để kết luận traveling.

FIBA và NBA đếm bước có giống nhau không?

NBA ghi rõ khái niệm gather trong Rule 4 và dùng khái niệm này khi nói về traveling trong Rule 10.

Với FIBA, Điều 24 nói về dribbling và Điều 25 nói về travelling.

Nếu đang xem NBA thì nên dùng luật NBA. Nếu giải đấu áp dụng FIBA thì dùng luật FIBA. Với các giải trường học hoặc giải phong trào, nên xem điều lệ của giải đó vì không phải nơi nào cũng dùng cùng một bộ luật.

Traveling bị phạt thế nào?

Traveling là một violation , không phải personal foul.

·        Cầu thủ không bị cộng thêm personal foul vì lỗi traveling.

·        Traveling không tự động dẫn đến ném phạt.

·        Đội phạm lỗi sẽ mất bóng và đối phương được phát bóng theo quy định.

Cách trao bóng cho đối phương sau violation được quy định trong luật FIBA.

Làm sao để bớt bị traveling khi chơi bóng?

1. Tập cho quen chân trụ

Khi bắt bóng trong tư thế đứng, hãy tập xác định ngay chân nào là chân trụ. Sau đó tập bắt đầu dribble theo đúng thứ tự:

Bóng rời tay trước → chân trụ rời sân sau.

2. Tập cả lúc thu bóng, không chỉ tập bước chân

Khi tập layup, Euro step hoặc step-back, đừng chỉ nhớ chân trái hay chân phải. Hãy tập luôn nhịp:

Kiểm soát bóng → bước 1 → bước 2 → ném.

Khi đã quen, có thể đổi chân và đổi hướng nhưng vẫn giữ đúng thời điểm thu bóng.

3. Tự quay video để kiểm tra

Nếu tự quay động tác của mình, hãy dừng video ở 4 chỗ:

·        Lúc kiểm soát bóng.

·        Lúc bước 1 chạm sân.

·        Lúc bước 2 chạm sân.

·        Lúc bóng rời tay.

Nếu thường xuyên bị traveling ở một động tác, nhiều khi vấn đề không nằm ở việc bước quá dài mà nằm ở chỗ thu bóng quá sớm hoặc thả bóng quá muộn .

Finally

Khi gặp một pha bóng khó判断, có thể kiểm tra theo thứ tự này:

5.     Cầu thủ còn đang dribble không? Nếu vẫn đang dribble đúng luật thì chưa cần đếm 2 bước.

6.     Cầu thủ bắt đầu kiểm soát bóng lúc nào? Đây là mốc quan trọng nhất.

7.     Sau đó chân chạm sân thế nào? Lần đầu là bước 1, lần tiếp theo là bước 2.

8.     Sau bước 2 bóng đã rời tay chưa? Nếu vẫn giữ bóng rồi có thêm một lần đặt chân trái luật thì có thể là traveling.

9.     Nếu cầu thủ đã dừng và có chân trụ: lúc bắt đầu dribble, bóng phải rời tay trước khi chân trụ rời sân; còn khi chuyền hoặc ném, bóng phải rời tay trước khi chân trụ chạm sân trở lại.

Điểm dễ nhầm nhất là nhìn thấy chân chạm sân 3 lần rồi cho rằng chắc chắn traveling. Muốn đếm đúng, trước hết phải biết cầu thủ đã kiểm soát bóng từ lúc nào